افزایش سرطان در ایران | نقش پیری جمعیت و راهکارهای پیشگیری

طی دهه‌های اخیر، ایران با تغییرات چشمگیر در ساختار جمعیتی مواجه شده است. کاهش نرخ باروری و افزایش امید به زندگی، منجر به شتاب بی‌سابقه پیری جمعیت شده است. به گفته حسینی، رئیس سازمان بهزیستی، اگر در سال ۱۳۹۵ تنها ۹.۵ درصد جمعیت ایران سالمند بودند، این رقم تا سال ۱۴۳۰ به ۳۱ درصد خواهد رسید. این تحولات، پیامدهای گسترده‌ای در حوزه سلامت عمومی دارد که یکی از بارزترین آن‌ها، افزایش موارد سرطان است.

ارتباط پیری جمعیت و سرطان

سرطان یک بیماری وابسته به سن است. بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC)، بیش از ۶۰ درصد موارد سرطان در افراد بالای ۶۵ سال رخ می‌دهد. در ایران نیز با تسریع روند سالمندی، شاهد رشد قابل توجه شیوع سرطان‌هایی چون:

• سرطان پستان (شایع‌ترین سرطان در زنان)

• سرطان پروستات (با شیوع فزاینده در مردان مسن)

• سرطان معده و روده بزرگ (ناشی از عوامل محیطی و افزایش سن)

عوامل تشدیدکننده در ایران

۱. تغییر سبک زندگی

افزایش شهرنشینی، مصرف غذاهای فرآوری شده، کم‌تحرکی و چاقی، خطر سرطان را در جمعیت مسن تشدید کرده است.

۲. سیستم غربالگری ناکافی

برخلاف کشورهای توسعه‌یافته، برنامه‌های غربالگری سرطان در ایران به‌ویژه برای سالمندان، غیریکنواخت و محدود است.

۳. آلودگی محیطی

مواجهه طولانی‌مدت با آلاینده‌های هوا و آب در برخی مناطق، خطر سرطان‌های ریوی و مثانه را افزایش داده است.

راهکارهای پیشنهادی

۱. تقویت غربالگری سالمندان

تمرکز بر سرطان‌های شایع مانند کولورکتال و پستان با اولویت‌دهی به گروه‌های پرخطر.

۲. آموزش پزشکان عمومی

تشخیص زودهنگام علائم سرطان در مراکز بهداشتی درمانی.

۳. سیاست‌گذاری محیطی

کاهش مواجهه با عوامل سرطان‌زای صنعتی و کشاورزی از طریق مقررات سخت‌گیرانه‌تر.

جمع‌بندی

پیری جمعیت در ایران یک سونامی خاموش است که افزایش بار سرطان را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. بدون سرمایه‌گذاری در پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان هدفمند، نظام سلامت کشور با بحرانی جدی روبرو خواهد شد.

دکتر پوریا عادلی
متخصص رادیوانکولوژی